Handoplegger
Hoe doe je dat: Craniosacraal therapie bij iemand met dementie, die opgenomen is in een verpleeghuis? Niet zelden krijg ik deze vraag.
In de opleiding leerde ik dat je je patiënt op zijn rug op de behandelbank laat liggen en met je handen een 10-stappenprotocol doorloopt: je begint aan de voeten en eindigt in het hoofd.
Ik had al snel door dat deze kwetsbare doelgroep zich niet op een behandelbank liet leggen; dit leverde veel te veel stress en soms ook zelfs paniek op! Maar hoe doorloop je een 10-stappenplan als iemand in een stoel of rolstoel zit? Nou; niet!
Een mooi voorbeeld is een lieve mevrouw die ik behandel: zij zit in een volledig aangepaste rolstoel. Haar rug is kromgegroeid door leeftijd en slijtage en ze heeft heel veel ondersteuning nodig om lekker te zitten.
Ik ga altijd op een krukje naast haar zitten en kijk waar ik mijn handen kwijt kan. Eigenlijk zijn dat maar 2 plekken: haar nek en haar buik. En terwijl ik mijn handen daar heb liggen en ik mijn handen met haar lichaam laat versmelten, voelt het of ik haar letterlijk in mijn armen houd. Ik voel me altijd weer een getuige van haar dementie-proces en zij voelt zich door mij even gedragen.
Ze zakt echt ìn mijn handen en ontspant helemaal; ruimte voor haar en ruimte voor adem.
Wat er van binnen gebeurt is aan de buitenkant niet goed te zien; ik ben door verzorgenden wel eens “de handoplegger” genoemd. Ik heb 2 handen op iemand liggen en verder…?
Gelukkig kan ik altijd uitleggen dat alles gebeurt van binnen, in haar: ik verbind me met haar en voel wat ze doet en wat er nodig is. Daar help ik haar bij.
Als ik klaar ben, hebben we altijd lang oogcontact; haar dankjewel. Ze kan weer verder op haar pad dat dementie heet.
Ik hoorde laatst van iemand die in zorg werkt, dat er meerdere trainingen, lezingen en workshops voor Mantelzorgers worden aangeboden. Iets wat ik niet wist en eigenlijk ook nooit hoor van Mantelzorgers. Waarschijnlijk omdat ze hiervoor geen ruimte hebben en doen wat ze doen: mantel zorgen. En mantel zorgen doen ze; 24 uur per dag, 7 dagen in de week. Met liefde stappen ze in het proces van hun dierbare met dementie, maar wat met liefde begint krijgt zijn vervolg in uitputting en overbelasting. De liefde kan nog wel eens onder gesneeuwd raken. Ik zie altijd een hamster in een tredmolen voor me; je stapt er nietsvermoedend in: je helpt je moeder met dit en dan met dat en voor je het weet ben je eerste conctactpersoon en vind je jezelf terug in een MDO (multidiscipinair overleg) in een verpleeghuis! Hoe ben je hier terecht gekomen. De grootste overtuiging van deze lieve mantelzorger is dat je door moet. Dat je er niet uit kan. Dat er geen tijd is voor jou, voor ontspanning of ruimte. Dat eerst je moeder het goed moet hebben en als alles geregeld is, kom jij wel aan de beurt. Maar weet je wanneer jouw moeder het goed heeft en wat het allerbelangrijkst is voor haar: dat JIJ overeind blijft! Ik zie af en toe mantelzorgers op mijn behandelbank die met veel schuldgevoel, maar ook te moe om hieraan toe te geven, toch een afspraak met mij maken. “Ik gun het mezelf te weinig”, zeggen ze dan. Maar na een uur liggen en heel diep ontspannen, lopen ze de deur uit met een gerustgesteld stress systeem. Als ons stress systeem heel erg aanstaat, doet ons relativeervermogen en ons logisch denken het niet meer. Je kan alleen nog maar denken: “ik moet door!”. En daar gaat het mis; je kan alleen maar door als je zelf af en toe kan afschakelen van deze rat race! Dus: stap over je schuldgevoel en moeheid heen en gun jezelf een reset. Een uur liggen, loslaten en opladen. Om de rest van je taak weer te kunnen dragen. Je helpt jezelf er mee en zeker ook je moeder!!
Ik kom al enkele jaren bij hem: hij heeft Parkinson èn dementie. Ik ken hem als een snel overprikkelde man die niet meer kan vluchten voor alle herrie en mensen om hem heen en hierdoor af te toe wat overkookt. Dit doet hij in stilte; hij verstijft letterlijk, maar in zijn lichaam kookt hij over. Mijn behandeling doet hem altijd diep ontspannen: zijn lichaam laat spanning los en hij kan alle stress over al die prikkels loslaten. Maar ineens is het anders: de laatste keer dat ik bij hem was, was hij wel gestrest. Ik voelde al die spanning in zijn lijf. Maar…hij was niet overprikkeld en kookte ook niet over. Heel stilletjes en langzaam was hij de volgende fase van dementie ingegaan: hij trok zich terug binnenin zichzelf en sloot zich af voor al die prikkels. Ik moest goed zoeken in zijn ogen om hem te vinden en ook in zijn lichaam voelde ik hem slechts heel ver weg. Mijn “behandeldoel” veranderde zo: van diepe ontspanning en afvoer van overprikkeldheid, werd het diepe ontspanning en hem weer vinden. Hem laten voelen dat hij nog niet weg is, maar dat ik hem zie en voel. Heel langzaam werd hij wat alerter, keek me aan en was weer wat aanwezig. Zijn vrouw die er bij zat, zag het ook: daar is hij weer even. Hoe verdrietig ook: deze naar binnen gekeerde fase is weer een stap achteruit. Het zich terugtrekken van deze wereld en op weg naar een volgende wereld. Voor mij als Craniosacraal therapeute was het mooi om te voelen, dat ik ook hierin een rol heb en iets kan doen. Hem laten voelen dat hij nog gezien wordt: dat hij er nog is. En voor zijn vrouw fijn om weer in zijn ogen te kunnen kijken en hun liefde daar te voelen.
