Keuze

Wanneer besluit iemand om te overlijden? Want dat dit een besluit is heb ik al meerdere malen meegemaakt; zowel bij mensen met dementie als bij hele oude mensen.

Het is alsof ze op een scheidslijn staan en voelen: waar ga ik heen? Ga ik over naar het grote geheel, naar de bron, of blijf ik nog even hier, omdat het leven nog mooi genoeg is om te leven?


Ik kwam bij haar op haar kamer. De verzorging had gezegd dat ze op bed lag, maar waarvoor wist ik niet. Ik kwam binnen en voelde direct dat er iets stond te gebeuren.

Eerst dacht ik dat ze al aan het overgaan was, maar toen deed ze haar ogen op en keek me aan. Ze lachte en was er weer. Zoals ik haar ken de laatste tijd: vrolijk en opgeruimd.

Toch begreep ik ook dat ze op dit moment een keuze maakte: het koffertje van haar leven was bijna leeg en ze kon gaan. Maar ze genoot op dit moment ook, zo zonder alle oude last en onverwerkte dingen.

Ik zei tegen haar: “wat je ook kiest, het is allebei goed. Ga, want je hebt hard gewerkt en misschien is het nu klaar voor je. Of blijf en geniet nog wat van dit lichte, blije gevoel”.


Het was een bijzonder moment om getuige van te mogen zijn: háár keuze, háár leven, háár dood.

Na een uur ben ik gegaan en was benieuwd wat haar keuze zou zijn, hoewel ik wel een idee had.


4 weken later kwam ik weer bij haar. Ze zat tevreden beneden in haar rolstoel. Ze keek me aan en haar ogen zeiden: “ ik ben er nog en blijf nog even. Om te genieten van deze lichtheid”.

Bij haar zag ik weer: de dood is geen vaste scheidslijn, iets waar je overheen stapt. Je mag aan het einde van je leven een beetje oefenen om even daar en even hier te zijn. Vooral mensen met dementie kunnen dat heel goed. Uiteindelijk is het een keuze en dan is er overgave.

Noodzakelijk Opladen

4 november 2026
Als ik het verzorgingshuis van mijn moeder uitloop, zie ik haar ineens lopen. Ze komt met haar man vanuit de gang waar de mensen met dementie wonen. Ik ken haar: ze woont bij mij in de buurt en we hebben het al vaker gehad over haar mantelzorgtaken en wat dit haar kost. Al vaker heb ik haar aangeboden dat ze bij mij op de bank even mag bijtanken: even een uur diep ontspannen en opladen, zodat ze er weer tegen kan. Het leek haar fantastisch, maar ze kwam nooit. Net als al die mantelzorgers die ik dit aanbod doe en wie ik tot in het diepste van mijn hart, even een uur rust en ontspanning gun. Even tijd helemaal alleen voor hen. Zodat ze het mantelzorgen kunnen blijven dragen. Maar er is altijd iets te doen in het mantelzorgen: een overleg of één van de vele zorgtaken. Kort samengevat: 24 uur per dag, 7 dagen in de week aanstaan. Altijd alert zijn; nooit je aandacht laten verslappen. Waar is hij? Wat doet hij? Wat heeft hij nodig? Alle acties al voor zijn voor ze gebeuren. Alle behoeften al voelen voordat ze ongemak bezorgen. Hierdoor is er geen ruimte voor rust en ontspanning; het komt niet eens bij ze op. Ja, als het klaar is, als de hele lijst afgevinkt is. Maar die lijst is nooit afgevinkt. En nu woont haar man niet meer thuis. Dat wat ze nooit gedacht had, is toch gebeurd: hij woont op een afdeling met andere mensen met dementie. En nog is het mantelzorgen niet voorbij: iedere dag gaat ze bij hem langs. Overleggen, helpen, zorgen… Mijn vraag blijft altijd voor alle mantelzorgers en ook voor haar: Wanneer is het tijd voor jou? Wanneer stort jij in? Wanneer kun jij er niet meer zijn voor hem omdat je helemaal leeggegeven bent? Dit is geen dreiging of doemscenario: dit is de harde werkelijkheid. En een hele grote waarschuwing: Zorg voor jezelf, cijfer jezelf niet weg! Want echt, je houd het niet heel lang meer vol. Kun je af en toe voor jezelf kiezen en gun je jezelf een oplaadmoment? Je bent meer dan van harte welkom in mijn praktijk.

Jong

30 april 2026
Jong Dementie… een nieuw woord, een jóng woord. Mijn aandacht blijft steeds maar hangen op het woordje Jong. Helaas komt het steeds vaker voor, maar is er zo weinig over bekend. Ja, Alzheimer kent iedereen en gelukkig zijn er steeds meer organisaties, programma’s en gemeenten die hier aandacht aan schenken en het onder de aandacht brengen. Jong dementie is een andere “tak van sport”; het is niet gewoon Dementie, maar dan op een jongere leeftijd! Het komt steeds vaker op mijn pad en echt; het beeld is heel anders. Allereerst en vooral de leeftijd: iemand is nog aan het werk en daar loopt hij* vast. Hij heeft een partner die nog aan het werk is en wiens leven opeens ophoudt. Hij heeft nog jonge kinderen die hun leven aan het opbouwen zijn en helemaal niet weten hoe om te gaan met deze ziekte. Degene met dementie verandert: de persoon die hij was wordt langzaam iemand anders, maar wel in een vaak fit lichaam. En hoe maak je en blijf je in contact met deze dierbare persoon? Ik wil een lans breken voor deze gezinnen. Hoe kunnen wij als gemeenschap om iemand met jong dementie blijven staan? Wat is er ècht nodig voor de mens met dementie en zijn mantelzorgers? Ik heb de oplossing niet, maar ondersteun in mijn praktijk vooral de mantelzorgers. Om allereerst hun stress systeem te reguleren, want ze staan altijd aan. In het zorgen, maar zeker ook in hun rouw proces. Daarnaast geef ik hun veel handvaten over hoe ze contact kunnen blijven houden en steeds weer opnieuw kunnen maken met degene met dementie. Om de persoon te blijven zien, ook al is degene niet meer dezelfde. De verbinding blijft, de liefde blijft, maar dan anders. *waar Hij staat kan ook Zij gelezen worden.