Lichtje in het donker
De meeste mensen met dementie behandel ik in Westervoort, maar ik zwerf ook in en om Nijmegen in kleine woonvormen voor mensen met dementie. Zo kwam ik ook eens op een zorgboerderij waar zowel mensen met dementie als mensen met een verstandelijke beperking wonen. Prachtig initiatief!
Hier trof ik voor het eerst een meneer die niet alleen dementie had, maar ook een groot oorlogstrauma. Hij sliep niet ’s nachts, kroop laag over de grond en zocht dekking achter de meubels in zijn kamer. Overdag sliep hij wel wat, maar was altijd paraat.
In de hoop dat ik wat rust in zijn lichaam kon brengen werd mijn hulp ingeroepen.
Ik ging naast hem zitten en hij vond het goed dat ik hem aanraakte; hij kon goed in zijn lichaam zakken en ontspande ook. Maar dit was overdag! In de nacht bleef het onveilig en kwam het gevaar. Van alle kanten.
Of ik niet ’s avonds kon komen, werd mij wat lacherig gevraagd, dan kon hij rustig de nacht in.
Dat leek mij niet de oplossing. Deze meneer had zoveel angst en donkerte in zich; zijn oorlogstrauma was zo groot, dat hij er letterlijk ’s nachts in verzoop. Dan helpt een zachte ontspanningstechniek niet. Wat wel zou werken is om vanuit het licht, veilig en ontspannen, naar het donker te kijken en daar een lichtje te creëren dat het donker een beetje verjaagd. Dat zou ik wel kunnen doen met hem.
Dit is een heel lang proces en helaas is mij, en deze meneer, dat niet gegund. Soms wordt er toch ècht een toverstaf verwacht van mij en na 3 behandelingen besloot de familie de behandeling te stoppen. Wat ik leerde van deze meneer is dat een oorlogstrauma zo groot kan zijn, je zo kan overspoelen, dat je eerst een heel klein lichtpuntje moet creëren om daar uit te blijven en je veilig te weten. Ik weet dat ik daarbij kan helpen, maar dit kost echt veel tijd. Tijd die mensen soms niet meer hebben of tijd die ik niet altijd krijg. Geduld is een schone zaak en ik heb er massa’s van voor deze groep mensen.
Jong Dementie… een nieuw woord, een jóng woord. Mijn aandacht blijft steeds maar hangen op het woordje Jong. Helaas komt het steeds vaker voor, maar is er zo weinig over bekend. Ja, Alzheimer kent iedereen en gelukkig zijn er steeds meer organisaties, programma’s en gemeenten die hier aandacht aan schenken en het onder de aandacht brengen. Jong dementie is een andere “tak van sport”; het is niet gewoon Dementie, maar dan op een jongere leeftijd! Het komt steeds vaker op mijn pad en echt; het beeld is heel anders. Allereerst en vooral de leeftijd: iemand is nog aan het werk en daar loopt hij* vast. Hij heeft een partner die nog aan het werk is en wiens leven opeens ophoudt. Hij heeft nog jonge kinderen die hun leven aan het opbouwen zijn en helemaal niet weten hoe om te gaan met deze ziekte. Degene met dementie verandert: de persoon die hij was wordt langzaam iemand anders, maar wel in een vaak fit lichaam. En hoe maak je en blijf je in contact met deze dierbare persoon? Ik wil een lans breken voor deze gezinnen. Hoe kunnen wij als gemeenschap om iemand met jong dementie blijven staan? Wat is er ècht nodig voor de mens met dementie en zijn mantelzorgers? Ik heb de oplossing niet, maar ondersteun in mijn praktijk vooral de mantelzorgers. Om allereerst hun stress systeem te reguleren, want ze staan altijd aan. In het zorgen, maar zeker ook in hun rouw proces. Daarnaast geef ik hun veel handvaten over hoe ze contact kunnen blijven houden en steeds weer opnieuw kunnen maken met degene met dementie. Om de persoon te blijven zien, ook al is degene niet meer dezelfde. De verbinding blijft, de liefde blijft, maar dan anders. *waar Hij staat kan ook Zij gelezen worden.
Ik hoorde laatst van iemand die in zorg werkt, dat er meerdere trainingen, lezingen en workshops voor Mantelzorgers worden aangeboden. Iets wat ik niet wist en eigenlijk ook nooit hoor van Mantelzorgers. Waarschijnlijk omdat ze hiervoor geen ruimte hebben en doen wat ze doen: mantel zorgen. En mantel zorgen doen ze; 24 uur per dag, 7 dagen in de week. Met liefde stappen ze in het proces van hun dierbare met dementie, maar wat met liefde begint krijgt zijn vervolg in uitputting en overbelasting. De liefde kan nog wel eens onder gesneeuwd raken. Ik zie altijd een hamster in een tredmolen voor me; je stapt er nietsvermoedend in: je helpt je moeder met dit en dan met dat en voor je het weet ben je eerste conctactpersoon en vind je jezelf terug in een MDO (multidiscipinair overleg) in een verpleeghuis! Hoe ben je hier terecht gekomen. De grootste overtuiging van deze lieve mantelzorger is dat je door moet. Dat je er niet uit kan. Dat er geen tijd is voor jou, voor ontspanning of ruimte. Dat eerst je moeder het goed moet hebben en als alles geregeld is, kom jij wel aan de beurt. Maar weet je wanneer jouw moeder het goed heeft en wat het allerbelangrijkst is voor haar: dat JIJ overeind blijft! Ik zie af en toe mantelzorgers op mijn behandelbank die met veel schuldgevoel, maar ook te moe om hieraan toe te geven, toch een afspraak met mij maken. “Ik gun het mezelf te weinig”, zeggen ze dan. Maar na een uur liggen en heel diep ontspannen, lopen ze de deur uit met een gerustgesteld stress systeem. Als ons stress systeem heel erg aanstaat, doet ons relativeervermogen en ons logisch denken het niet meer. Je kan alleen nog maar denken: “ik moet door!”. En daar gaat het mis; je kan alleen maar door als je zelf af en toe kan afschakelen van deze rat race! Dus: stap over je schuldgevoel en moeheid heen en gun jezelf een reset. Een uur liggen, loslaten en opladen. Om de rest van je taak weer te kunnen dragen. Je helpt jezelf er mee en zeker ook je moeder!!
